xiii
§9. Í Viðaukum aftan við meginmál eru:
a) stutt ágrip af rússneskri hljóðfræði.
b) málfræðitöflur A. A. Zaliznjaks með beygingu rússneskra orða.
c) ágrip af íslenskri hljóðfræði eftir V. P. Berkov.
d) íslensk orðabókarmálfræði.
Því næst eru viðaukar með fróðleik um Rússland og Sovétríkin á síðasta tilvistarskeiði þeirra:
Viðauki A. Rússneska sambandsríkið.
Viðauki B. Ráðuneyti Rússneska sambandsríkisins og aðrar helstu ríkisstofnanir.
Viðaukar I–IV (Sovétríkin):
I a) sambandslýðveldi Sovétríkjanna og sjálfstjórnarlýðveldi ásamt höfuðborgum og íbúatölu árið 1987.
b) stjórnkerfi og stjórnunareiningar Sovétríkjanna.
c) æðstu stjórnarstofnanir Sovétríkjanna.
II uppbygging og skipulagsmál Kommúnistaflokks Sovétríkjanna.
III rússneska/sovéska menntakerfið.
IV einingar sovéska/rússneska hersins.
Að lokum:
V tignarkerfi rússneskra embættismanna á 19. öld.
VI mikilvægustu rússnesk ættarnöfn.
§10. Orðatiltæki og orðasambönd eru aðeins tilgreind einu sinni í meginmáli, og þá helst undir sjaldgæfasta orði orðasambandsins. Ef þörf þykir er svo vísað til þeirrar greinar frá greinum annarra orða sem í orðasambandinu eru. Sú tilvísun (millivísun) stendur á eftir △ (þríhyrningi) í lok greinar, sbr. TÁKN 6.
§11. Ef eitthvert orð eða orðasamband (A) hefur sömu merkingu og annað orðasamband (B), er undir A vísað til B, og á eftir flettu þess orðasambands stendur skammstöfunin см (= sjá) í sviga:
Þetta þýðir að вещмешок hefur sömu merkingu og вещевой мешок, og er íslensku þýðinguna að finna í flettigreininni вещевой.
II. Um innviðu flettigreina.
§12. Flettigrein er afmörkuð með greinaskilum (inndrætti), sbr. §2.
§13. Til að spara rými og komast hjá að endurtaka flettu fullum stöfum í notkunardæmum greina og undirflettum runugreina eru notuð táknin ~, | og I, sjá §2 og TÁKN 1.–3.
§14. Áhersla í rússneskum orðum er sýnd með broddi yfir sérhljóða áherslukvæðis. Áherslumerki á öðrum atkvæðum síðar í (runu)grein ógilda áherslumerkingu upphafsflettu greinarinnar, sjá TÁKN 1.b.
Víki framburður flettu frá almennum reglum, er í hornklofum gefin einföld hljóðritun með rússneskum bókstöfum af orðinu (eða þeim hluta þess sem frávikið varðar), sbr. TÁKN 11. Sama gildir um íslensk jafnheiti flettu og er þá notuð venjuleg hljóðritun. Hafi framburðarfrávik verið
tilgreint einu sinni í (runu)grein, er sparnaðar vegna vísað til þess þar sem þörf gerist síðar í greininni með uppvísandi ör í hornklofum [↑], sbr. §2 og TÁKN 13.
Af tæknilegum ástæðum er raddleysi íslenskra lokhljóða ekki sýnt í hljóðritun meginmáls, aðeins í ágripi V. Berkovs um íslenska hljóðfræði.
Ef höfuðáhersla í sambandi forsetning + fletta flyst yfir á forsetninguna, er flettan stundum skrifuð fullum stöfum, þ.e. ~ (tilda) er ekki notuð, t.d. дом ... из дому í stað из ~у.
Áherslumerki yfir tveimur sérhljóðum sömu flettu merkir að tvenns konar áhersla kemur til greina:
Málfræðiatriði. Formstjórn og tengslagildi.
§15. Upplýsingar í meginmáli og málfræðiköflum (sem vísað er til í meginmáli) eiga að öllu samanlögðu að gera notendum kleift að rekja velflestar rússneskar orðmyndir til flettimyndar orðsins (orðasafnsmyndar) og veita þeim fullnægjandi vitneskju um beygingu orðanna og íslenska þýðingu þeirra. Verður nú fjallað nánar um málfræðiatriði rússneskra orða.
§16. Rússneskum flettum fylgja eftir þörfum upplýsingar um málfræðiatriði:
a) um orðflokk og/eða undirflokk, b) um beygingu,
c) um tengslagildi (og formstjórn).
§17. Orðflokkar eru merktir skáletruðum skammstöfunum, svo sem нареч = наречие atviksorð, мест. неоп. = неопределённое местоимение óákveðið fornafn; прич = причастие lýsingarháttur, o.s.frv.
§18. Beyging er sýnd með upphækkuðum táknum (hávísum) sem vísa til málfræðitaflna Zaliznjaks aftan til í bókinni, t.d.:
Um upplýsingar í oddklofum: 〈...〉 sjá §7 og TÁKN 8.
§19.a. Upplýst er um tengslagildi (fallstjórn í textasamhengi, forsetninganotkun, orðaröð o.þ.h.) bæði rússneskra og íslenskra orða. Notaðir eru skáletraðir upphafsstafir til að tákna föll:
b. Þyki ástæða til að undirstrika að um lýfveru sé að ræða, er fallnotkun táknuð með eftirtöldum skáletruðum skammstöfunum: