xiv

(В) кого-л. = кого-либо (A) e-n = einhvern
(Т) кем-л. = кем-либо
(П) ком-л. = ком-либо

c. til að taka sérstaklega fram að um kvenkyn sé að ræða, eru í íslensku notaðar skammstafanirnar:

e-a = einhverja (A)
e-i = einhverri (D)
e-ar = einhverrar (G)

d. Til að tákna fleirtölu í íslensku:

(N) e-ir = einhverjir (kk), e-jar = einhverjar (kvk)
(G) e-ra = einhverra
(D) e-jum = einhverjum
(A) e-ja = einhverja (kk), e-jar = einhverjar (kvk)

Athugið, að -j- kemur aðeins fyrir í skammstöfunum fleirtölumynda, sbr. lið c (e-a = einhverja, kvk.et.þf.; e-ja = einhverja, kk.ft.þf.; e-m = einhverjum, kk.et.þgf., e-jum = einhverjum, bgf.ft. (öll kyn)).

e. Ef rétt þykir að benda sérstaklega á að formstjórnarliður verði eingöngu dauða hluti og fyrirbæri, eru notaðar þessar skammstafanir:

Fyrir rússnesku:
Fyrir íslensku:
(И, В) что-л. = что-либо
(N, A) e-ð = eitthvað
(Р) чего-л. = чего-либо
(G) e-s = einhvers
(Д) чему-л.
(D) e-u = einhverju
(Т) чем-л.
(П) чём-л.

Orðmyndin einhvers er m.ö.o. skammstöfuð á tvennan hátt: e-rs = kk.et.ef.; e-s = hk.et.ef.

f. Í formstjórnarliðum eru enn fremur notaðar rússnesku skammstafanirnar какой-л. = какой-либо ‘einhver óákveðinn’, какого-л. = какого-либо, o.s.frv.; og — sem valkostur við кого-л. í hlutverki eignarfalls einkunnar чей-л. = чей-либо, чьего-л., o.s.frv.

Til какой-л. o.s.frv. svara á íslensku sömu skammstafanir og í lið b, d, e, nema í NA et. hk. er notað e-t = eitthvert.

§20. Tala er táknuð með skammstöfununum:

Fyrir rússnesku
ед = единственное число
мн = множественное число
Fyrir íslensku
sg eða et = sg eintala (singularis)
pl eða ft = fleirtala (pluralis)

Í formstjórnarliðum og þýðingum flettna eru skammstafanirnar et, ft ekki notaðar (alltaf sg, pl):

заработный ... ~ная плата kaup n; laun n pl ...

Þetta táknar að orðið kaup er notað í eintölu (eins og rússneska orðið заработная плата), en laun er fleirtöluorð.

дело¹с ... 3. (поступок) verk n (pl) ...

Þetta táknar að sem þýðingu á дело í 3. merkingu megi nota orðið «verk» ýmist í eintölu eða fleirtölu.

имущественный...; ~о¹а с eign(ir) f (pl)...

Rússneska orðið имущество er m.ö.o. ýmist þýtt með eintölu eða fleirtölu íslenska orðsins eign.

§21.a. Formstjórnarliðir eru skáletraðir. Séu notaðir upphafsstafir (stórir stafir), teljast þeir karlkyns, t.d.:

включа́я предлог + В að D meðtöldum, N meðtalinn⁷D ...
изъя́ть ... В ... gera²D A upptekan

ATH.: подписа́ние⁷а ...; ~ться св 〈↑〉 1. (под чем-л.) skrifa³ undir (e-ð) — sameinar möguleikana skrifa undir (án andlags) og skrifa undir e-ð, sbr. TÁKN 12. Í slíkum tilvikum eru atviksorð og forsetningar ekki skáletruð.

b. Formstjórn flettu, sú sem er sameiginleg öllum töluliðum, er tilgreind fyrir framan 1. tölulið. Viðbótaratriði, sem gilda fyrir einstaka töluliði, eru tilgreind á eftir viðkomandi arabískri tölu:

дели́ть⁴с ... В 1. ... 2. с кем-л.

Þ.e.a.s. fyrir 2. tölulið gildir formstjórnin делить В с кем-либо, sbr. íslensku þýðinguna: deila²D D með e-m.

c. Stórir upphafsstafir tákna m.ö.o. óbundna vísun til aðgreiningar frá persónuvísunum (кто-л. = e-r, o.s.frv.) sem vísa til lifandi vera, og hvorugkynsvísunum (что-л. = e-ð, o.s.frv.), sem vísa til dauðra fyrirbæra. Þó má nota upphafsstafi þótt formstjórnarliður vísi yfirleitt til líflausra fyrirbæra, ef ekki er hætta á misskilningi. Hins vegar ber að greina skýrt milli liðagerða í dæmum sem þessum:

~ насмеха́ться¹ нсв над Т skopast³... að D, hafa¹ e-ð í flimtingum,

þ.e. skopast að má nota án takmarkana, en hafa í flimtingum ekki um persónur. Einnig:

обогре́ть¹D св ... В ... verma²D A, ylva³ e-ð {e-m тж перен.}

táknar að andlögum sagnanna verma og ylva eru merkingarlega engar skorður settar, en ylva hefur aðra fallstjórn fyrir lifandi verur en dauð fyrirbæri, sbr. einnig издеваться í meginmáli.

d. Oft er hagkvæmt að nota mismunandi falltáknanir þegar um margliða fallstjórn er að ræða, t.d.:

обмота́ть¹ ... В чем-л. {что-л. вокруг Р}
vefja¹ ... e-u um A {A e-u}

Kemur þetta í veg fyrir misskilning um hvað samsvari hverju. Sbr. einnig orðasambönd í t.d. flettigreininni натереть.

§22. Ef íslensk jafnheiti eru mörg en tengslagildi þeirra allra hið sama, er hagkvæmt að tilgreina tengslagildið sér. Sparar það endurtekningar eða flókna notkun lykkjusviga. Þessar upplýsingar eru þá tilgreindar í venjulegum svigum, oftast á undan íslensku jafngildunum, og milli rússneskra og íslenskra formstjórnartákna er bandstrik, t.d.:

задыха́ться¹ ... (от Р – af D) ...

Einkum er þessi háttur hafður á þegar val forsetninga með landfræðiheitum, örnefnum o.þ.h. fer í bága við almennar reglur, t.d.:

Укра́ина ж ... (на – í), og Акуре́йри⁰ м/с ... (в П – á D) ...

Venjulega svarar на til á, в til í. Hér á eftir fer nánari greinargerð um einstaka orðflokka.